Üstün yetenekli çocuklar için eleştirel düşünme eğitimi tavsiyesi
Ekonomi - Biruni Üniversitesi Eğitim Fakültesi Özel Eğitim Bölüm Başkanı Doç. Dr. Ayşin Kaplan Sayı: - Zeka önemli bir güç. Ancak bu güç doğru biçimde yönlendirilmediğinde, birey, başkalarının etkisine açık hale gelebilir, otomatik düşünceler geliştirebilir, ön yargılı veya otokratik bir tutum sergileyebilir
Ekonomi Haberleri - Biruni Üniversitesi Eğitim Fakültesi Özel Eğitim Bölüm Başkanı Doç. Dr. Ayşin Kaplan Sayı, üstün yetenekli çocukların yüksek bilişsel potansiyellerini tam anlamıyla kullanabilmesi için eleştirel düşünme becerilerinin sistemli bir eğitimle geliştirilmesi gerektiğini belirtti.
Üniversiteden yapılan açıklamada görüşlerine yer verilen Sayı, üstün yetenekli çocukların eğitiminde yalnızca bilgi edinmenin yeterli görülmediğini, bilgiyi sorgulayan, kanıtları değerlendiren, farklı bakış açılarını analiz eden ve karmaşık problemlere yaratıcı çözümler geliştirebilen bireylerin yetiştirilmesi gerektiğini vurguladı.
Eleştirel düşünme becerisine sahip öğrencilerin yanlış bilgiyi daha kolay ayırt edebildiğini, bilimsel kanıtları değerlendirebildiğini ve etik kararlar alabildiğini belirten Sayı, Üstün yetenekli çocuklar yüksek bilişsel potansiyele sahip olsalar da eleştirel düşünme becerileri sistematik olarak desteklenmediğinde, bu potansiyellerini tam anlamıyla kullanamayabilir. değerlendirmesini yaptı.
Toplumda Üstün yetenekli çocuk zaten başarılı olur şeklinde yaygın bir düşünce bulunduğuna dikkati çeken Sayı, bilimsel bulguların bu yaklaşımı tam olarak desteklemediğini aktardı.
Üstün yetenekli öğrencilerin hızlı öğrenmelerine rağmen bilgiye eleştirel yaklaşma, kanıtları değerlendirme ve muhakeme yapma becerilerinin eğitim yoluyla geliştirilmesi gerektiğini vurgulayan Sayı, Zeka önemli bir güç. Ancak bu güç doğru biçimde yönlendirilmediğinde, birey, başkalarının etkisine açık hale gelebilir, otomatik düşünceler geliştirebilir, ön yargılı veya otokratik bir tutum sergileyebilir. Tarihte otokratların insanlığın başına açtığı sorunlar düşünüldüğünde, eleştirel düşünmenin önemi daha açık biçimde görülüyor. değerlendirmesinde bulundu.
- En üst düzey beceri öz düzenleme
Eleştirel düşünmenin, bireyin ne yapacağına veya neye inanacağına karar verirken bilinçli değerlendirmelerde bulunmasını sağladığını kaydeden Sayı, bu becerinin yorumlama, analiz etme, değerlendirme, çıkarımda bulunma, açıklama ve öz düzenleme olmak üzere 6 temel boyutu bulunduğunu ifade etti.
Sayı, eleştirel düşünmede en önemli boyutlardan birinin öz düzenleme olduğunu belirterek, şunları kaydetti:
“Öz düzenleme, kişinin kendi davranış ve düşüncelerini gözlemlemesi, değerlendirmesi ve gerektiğinde değiştirmesidir. Bu beceri, ileride ülkenin önemli kademelerinde görev alacağını öngördüğümüz üstün yetenekli çocuklar açısından ayrıca önem taşıyor. Kişinin başkalarının düşüncelerini dinlemesi, kendisini değerlendirmesi ve doğru ile yanlışı ayırt ederek davranışlarını düzenlemesi, önemli. Sokrates, 'Sorgulanmamış hayat yaşanmaya değmez' derken, Yunus Emre, 'İlim, kendin bilmektir' diyor. Aralarında yaklaşık 2 bin yıl bulunmasına rağmen ikisi de aynı hakikate işaret ediyor. İnsan önce kendisini, ardından düşüncelerini sorgulamalı. Eleştirel düşünme, kendini sorgulayabilme cesaretiyle başlar.
Eleştirel düşünmenin doğuştan gelen bir özellik olmadığına ve bu becerinin sistemli öğretim yoluyla kazanıldığına değinen Sayı, zihinsel bütünlük, tarafsızlık ve cesaretin eleştirel düşünmenin önemli unsurları olduğunu belirtti.
Söylemlerle eylemlerin birbiriyle tutarlı olması, düşünürken adaletli davranılması, dogmalardan uzak durularak bilim ve aklın rehber alınması gerektiğini vurgulayan Sayı, Eleştirel düşünen kişi, yalnızca etkili düşünen bir birey değil. Eleştirel düşünür, aynı zamanda adaletli, erdemli, cesur, alçak gönüllü ve azimli olmalı. Özetle eleştirel düşünme, ahlaklı insan yetiştirme amacı taşır. Çağımızda zeki ve yetenekli olmak gerekli ancak tek başına yeterli değil. ifadelerini kullandı.
Üstün yetenekli çocukların iletişim kurmaya başladıkları ilk dönemlerden itibaren yoğun bir merak duygusuna sahip olduğuna ve sürekli sorular yönelttiğine işaret eden Sayı, bunların eleştirel düşünme ihtiyacını ortaya koyan iki temel özellik olduğunu bildirdi.
Söz konusu çocukların bir konuyu derinlemesine öğrenmek istediğine ve olaylara farklı bakış açılarıyla yaklaşabildiğine değinen Sayı, Üstün yetenekli çocuklar, standart eğitim programlarını çoğu zaman hızlı tamamlar ve daha karmaşık sorular sormaya başlar. Ancak bu merak, doğru yönlendirilmezse yüzeysel bilgiyle yetinme, aşırı öz güven geliştirme veya tek bir doğruya odaklanma gibi riskler ortaya çıkabilir. bilsini verdi.
Eleştirel düşünme eğitimi alan üstün yetenekli öğrencilerin problem çözme becerilerinin arttığını, bilimsel muhakemelerinin güçlendiğini, yaratıcılıklarının geliştiğini, akademik motivasyonlarının yükseldiğini ve karar verme süreçlerinde daha başarılı sonuçlar elde ettiğini kaydeden Sayı, üstün yetenekli çocukların adalet ve etik değerler konusunda hassas olabildiklerine de dikkati çekti.
Sayı, eleştirel düşünmenin açıklık, netlik, önem, ilgililik, mantıklılık, derinlik ve genişlik gibi ölçütler sunduğunu ifade ederek, şu değerlendirmelerde bulundu:
Bu ölçütler, çocuklara düşüncelerini değerlendirebileceği bir kılavuz sağlar. Çalışmalar, eleştirel düşünmenin ahlaki farkındalığı artırdığını ve ahlak gelişimi için gerekli olduğunu ortaya koyuyor. Eleştirel düşünme, yalnızca okulda veya aile ortamında geliştirilebilecek bir beceri değil, toplumun da bu süreci desteklemesi gerekiyor. Çocuğun sorularına soruyla cevap vermek veya farklı çözüm yolları göstermesini istemek, tek başına yeterli değil. Çocuğa, 'Senin düşüncen değerli ve sen değerlisin' mesajı verilmeli. Çocuğun istek ve düşüncelerini dikkate alan, davranışlarını cezalandırmadan önce anlamaya çalışan ve onunla sevgi ilişkisi kuran bir kültüre ihtiyaç var.