Aktivist Zarni: Arakan meselesi küresel gündeme girmeli

Dünya Haberleri — Myanmarlı aktivist Maung Zarni, İsrail’in Myanmar’a silah sattığını, Çin ve Hindistan’ın destek verdiğini belirterek Arakanlı Müslümanların durumunun ancak uluslararası gündemle değişeceğini söyledi.

Aktivist Zarni: Arakan meselesi küresel gündeme girmeli
Aktivist Zarni: Arakan meselesi küresel gündeme girmeli

Dünya Haber — BEHLÜL ÇETİNKAYA - Myanmarlı aktivist Maung Zarni, Myanmar, Arakanlı Müslümanlara (Rohingya) soykırım yaparken İsrail'in bu ülkeye silah sattığını, Çin ve Hindistan'ın da destek verdiğini belirterek, Arakanlı Müslümanların hayatının ancak bu mesele uluslararası gündemin bir parçası olursa değişeceğini bildirdi.

İngiltere'de sürgünde yaşayan Güneydoğu Asya Yenilik Güçleri (FORSEA) adlı sivil toplum kuruluşunun kurucularından Myanmarlı Budist Zarni, Uluslararası Adalet Divanının (UAD) Myanmar'ın Arakanlı Müslümanlara yönelik soykırım yaptığına hükmetmesini AA muhabirine değerlendirdi.

UAD'nin kararını karışık duygularla karşıladığını kaydeden Zarni, Myanmar konusunda araştırmalar yapan eşi Natalie Brinham ile mahkemeyi takip ettiğini dile getirerek, "Dünyada insan haklarıyla ilgili endişeli olan insanlar, özellikle de Rohingya konusuna eğilenler 'soykırım' kelimesini kullanmaktan çekiniyordu." dedi.

Zarni, Birleşmiş Milletler çevrelerinde, insan hakları ihlallerini belgeleyenlerin ve aralarında BM Myanmar Özel Raportörü Tomas Ojea Quintana'nın da olduğu raportörlerin o zaman yalnızca "s" harfiyle başlayan bu kelimeyi kullanmamalarını isteyen yazılı olmayan bir kural olduğuna dikkati çekti.

"Burada takdir edilmesi gerekenler Rohingya halkıdır." diyen Zarni, soykırımcılarla doğrudan muhatap olan taraf olarak Arakanlı Müslümanların sözlerinin dinlenmesi gerektiğini kaydetti.

Zarni, "Rohingya halkını 1970'lerde dinleseydik, soykırım politikalarını durduracak adımları o zaman atsaydık bugün 1 milyondan fazla Rohingya'nın ata topraklarının dışında yaşadığı, 10 binlercesinin iki yıl içinde öldürüldüğü bu noktada olmazdık." ifadelerini kullandı.

Soykırımın ölen kişi sayısı değil tüm nüfusa oranıyla alakalı olduğuna işaret eden Zarni, Arakanlı Müslüman nüfusun üçte birinin farklı ülkelerde zorlu şartlarda yaşamak zorunda olduğunu anlattı.

Zarni, UAD kararı karşısında yaşadığı karışık duygulardan birinin de "sinir" olduğunun altını çizerek, "Neden bu kadar uzun sürdü? Rohingya halkı 1970'lerde soykırım yapıldığını haykırırken neden bu kadar zaman aldı? O zaman da yaşananlar belgelenmişti. O zaman da medya çürüyen bedenlerin görüldüğü kötü fotoğrafları yayımlamıştı." diye konuştu.

"Geçen yıllar geri gelmez"

Geçen 50 yılda Arakanlı Müslüman nüfusun üçte birinin yok olduğunu söyleyen Zarni, UAD'nin kararına rağmen yakın gelecekte bu halkın hayatında değişim olmayacağını belirtti.

"Geçen yıllar geri gelmez." diyen Zarni, bugün Arakanlı Müslümanların ata toprağı olarak bilinen bölgede Budist çetelerin hakimiyetinin bulunduğunu dile getirdi.

UAD'nin kararına uyması gereken tarafın bugünkü askeri yönetim olduğunu ancak o bölgede etkisi olmadığını kaydeden Zarni, Çin'in de Myanmar'a destek veren ülke olarak mahkemenin kararını olumsuz karşıladığını aktardı.

Çin'in BM Güvenlik Konseyinde veto yetkisi bulunduğunun altını çizen Zarni, UAD'nin Myanmar'a kararı uygulatma gücü bulunmadığını anlattı.

Zarni, etkisiz BM Güvenlik Konseyi'nin Arakanlı Müslümanları zor durumda bıraktığını belirterek, şu değerlendirmede bulundu:

"UAD kararı Rohingya halkına yalnızca moral desteği verdi. Hepsi ellerinden alınan vatandaşlıklarının iadesini, ülkelerine dönmeyi, çektikleri acılar karşısında tazminat almayı istiyor. Tazminata ve zararların karşılanmasına ulaşacak yol çok uzun. Ama yine de UAD kararı hiç yoktan iyi."

Myanmar ordusunun bir soykırım gerçekleştirdiğini vurgulayan Zarni, soykırımlar işlenirken bu yöntemi savunan bir toplumun da olduğunu dile getirdi.

Zarni, "Soykırım sadece asker tarafından işlenmiyor. Toplum ve akademik kurumlar gibi sivil toplum da buna destek veriyor. Hitler küçük bıyıklarıyla tek başına Avrupa'da sorunlar çıkaran bir figür değildi. Alman toplumu da onun gibi faşizmi kabul etmişti. Benim içinde bulunduğum Budist toplum da Müslüman karşıtlığını, Rohingya karşıtlığını kabul etmişti. Onlar kendilerine faşist demiyor ama bu bir faşizm. Bu, kan dökmeye, üstün ırka ve Budistlerin üstünlüğüne dayalı aynı karakterde bir yapı." şeklinde konuştu.

"İsrail soykırım sürerken Myanmar'a silah tedarik ediyor"

Myanmar yönetiminde mahkeme kararlarına uyma yönünde bir iyi niyet, siyasi niyet ve bütçe ayırma niyeti bulunmadığını vurgulayan Zarni, "Rohingya halkının geri dönüşü için bir ortam hazırlamayacaklar. Myanmar ordusu soykırım ortamını oluşturan ve suçu işleyen baş aktör olarak hala görevde." dedi.

Zarni, Myanmar'da Arakanlı Müslümanların Bangladeşli düzensiz göçmenler olarak görüldüğüne işaret ederek, Arakanlı Müslümanların tazminat almak ve topraklarına geri dönmek kadar kimliklerinin tanınmasına da ihtiyacı olduğunu söyledi.

Myanmar'da Budistlerin "dahili sömürgeci" haline geldiğini kaydeden Zarni, "Bizi 120 yıl sömüren İngilizler yerine Budistler sömürgeci oldu. Aynı şeyleri yapıyoruz. Zayıf olanı, sayısı az olanı, Budist olmayanı, Myanmarlı olmayanı dövüyoruz." ifadelerini kullandı.

UAD'nin kararlarını uygulatmak için Myanmar'a bir dış müdahale ihtimalinin mümkün olmadığını belirten Zarni, burada Myanmar rejimine destek veren Çin'in etkili olduğunu ifade etti.

Zarni, Myanmar'ın Çin kadar Hindistan'dan da destek gördüğüne dikkati çekti.

Filistin destekçilerinin İsrail'e karşı uyguladığı kampanyaya atıfta bulunan Zarni, Myanmar'ı mahkeme kararlarına uymaya yönlendirecek tek adımın "boykot, tecrit ve yaptırım (BDS)" olduğunun altını çizdi.

Zarni, BM gibi uluslararası kuruluşların da Myanmar'a karşı adım atma şansı olmadığını belirtti.

Sivil toplumun Myanmar'a karşı baskı oluşturabileceğini söyleyen Zarni şöyle devam etti:

"Öncelikle bize destek verecek hükümetlere yönelmeli, ardından da şirketler gibi ekonomik aktörleri yaklaşımlarını değiştirmeye zorlamalıyız. Son olarak da sokaktaki insana ulaşmalıyız. Filistin meselesinin küresel bir konu haline gelmesinde olduğu gibi, Rohingya meselesini de küresel gündemin parçası haline getirmeliyiz. Çünkü aynı şeyle mücadele ediyoruz. İsrail, Myanmar ordusuna eğitim verdi. İsrail, soykırım sürerken Myanmar ordusuna silah tedarik ediyor. Batılı 6 ülke Kanada, İngiltere, Fransa, Almanya, Hollanda ve Danimarka, Rohingya halkına destek verirken aynı ülkeler soykırım yapan İsrail'e de destek veriyordu. Dolayısıyla batıdaki bu rejimlere ve doğudaki Hindistan ve Çin gibi rejimlere güvenemeyiz. Bir değişim istiyorsak dünyanın dört bir yanındaki halkların vicdanlarının harekete geçmesini sağlamalıyız."