Antalya’da Gümüş’ün göçü kaplumbağa adaptasyonunu gösterdi

Antalya Haberleri — Antalya’da izlenen caretta caretta Gümüş’ün rotası, deniz kaplumbağalarının küresel ısınmaya adaptasyon gösterdiğini ortaya koydu.

Antalya’da Gümüş’ün göçü kaplumbağa adaptasyonunu gösterdi
Antalya’da Gümüş’ün göçü kaplumbağa adaptasyonunu gösterdi

Antalya Haber — SÜLEYMAN ELÇİN - Ekolojik Araştırmalar Derneği (EKAD) Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Onur Candan, Gümüş'ün yolculuğunun, deniz kaplumbağalarının 50 yıl sonra öngörülen rotaları takip etmeye başladığını gösterdiğini, bunun da küresel ısınmanın etkisiyle değişen deniz yüzey suyu sıcaklıklarına karşı adaptasyon geliştirdiklerinin işareti olduğunu bildirdi.

Ordu Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi'nde görev yapan Candan, Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31. Taraflar Konferansı'nda (COP31) AA muhabirine, deniz kaplumbağalarına taktıkları uydu takip cihazlarıyla göç davranışları ve iklim değişikliğinin etkilerine ilişkin önemli verilere ulaştıklarını söyledi.

Candan, EKAD ve TÜPRAG Metal Madencilik işbirliğiyle yürütülen "Miner Turtle (Madenci Kaplumbağa)" Deniz Kaplumbağalarını Araştırma, İzleme ve Koruma Projesi kapsamında 12 Temmuz 2024'te Antalya'nın Manavgat ilçesindeki Kızılot Sahili'nde Altın ve Gümüş isimli caretta carettaların uydu takip cihazı takılarak denize salındığını kaydetti.

Kaplumbağalardan Altın'ın beklenen göç rotasını izleyerek Afrika'nın kuzeyine ulaştığını dile getiren Candan, Gümüş'ün ise sıra dışı bir yolculuk sergileyerek Akdeniz açıklarına yöneldiğini, Ege Denizi'nin güneyindeki Kerpe Adası'nda mola verdiğini, buradan İtalya'nın Sicilya Adası'na, ardından Tunus'un Hammamet Körfezi'ne ulaştığını belirtti.

Gümüş'ten 780 gün sonra sinyal kesildi

Gümüş'ün burada göç yolculuğunu tamamlamasının beklendiğini ancak yoluna devam ettiğini belirten Candan, kaplumbağanın Afrika kıyıları boyunca batıya ilerleyerek Gazze Şeridi'ne kadar ulaştığını, Mısır'daki Bardawil Gölü ve Ras el-Bar şehri açıklarında bir süre kaldıktan sonra yeniden hareket ettiğini söyledi.

Candan, Sicilya kıyılarına dönen Gümüş'ün daha sonra Tiren Denizi'ne yöneldiğini, Sardunya Adası'nın batısındaki Cagliari'ye doğru ilerlediğini, adanın güneyinden Cezayir'in Skikda açıklarına geçtiğini ve Balearik Denizi'nde kısa mesafeli hareketlerinin ardından İspanya'nın Torrevieja açıklarına ulaştığını aktardı.

Gümüş'ten ağustos sonlarına doğru İspanya açıklarında sinyal alınamadığını ve takiplerinin sona erdiğini belirten Candan, "Gümüş bizi çok şaşırttı. Her defasında bir noktada duracağını düşünürken yolculuğunu hiç sonlandırmadan devam etti. Onu yaklaşık 780 gün izleyebildik, artık takip edemiyoruz." dedi.

"50 yıl sonrası için öngörülen rotalardan birini takip etti"

Uydu takip çalışmasının önemli bilimsel sonuçlar ortaya koyduğunu vurgulayan Candan, şöyle konuştu:

"Gümüş, caretta carettalarla ilgili deniz yüzey suyu sıcaklığını baz alarak yapılan çevresel modellemelerde 50 yıl sonrası için öngörülen rotalardan birini takip etti. Bu da deniz kaplumbağalarının küresel ısınmaya karşı adaptasyon göstermeye başladığını açık bir şekilde ortaya koydu. Akdeniz Deniz Kaplumbağaları Konferansı'na katılan diğer ülkelerdeki bilim insanları da carettalarda beklenenin dışında göç davranışlarının ortaya çıktığını belirttiler. Onlar da kışlama alanlarında carettaların uzun süre kalmadığını bildirdiler. Bizde de benzer sonuçların çıkması hayvanların da küresel ısınmaya karşı adaptasyon geliştirmeye başladığını gösteriyor."

Göç rotalarının tespit edilmesinin uluslararası koruma çerçevesinde deniz kaplumbağalarının kullandığı alanların belirlenmesi açısından da önemli olduğuna dikkati çeken Candan, "Bu alanların bilimsel olarak ortaya konulması, koruma çalışmalarının altyapısını oluşturuyor." diye konuştu.

Deniz kaplumbağalarının göç rotaları, göç davranışları ve yuvalama sezonunun başlangıç ve bitiş tarihlerinin deniz yüzey suyu sıcaklıklarıyla doğrudan ilişkili olduğunu anlatan Candan, sözlerini şöyle tamamladı:

"Bu hayvanların ellerinde takvimi yok. Yuvalama sezonlarını sıcaklık verilerini takip ederek belirliyorlar. Son yıllarda yuvalama sezonları mayıs ayının başına doğru kaydı. En fazla yuvalama yapılan ayı artık tek bir ay yani temmuz olarak görmüyoruz. Artık haziran ayında da temmuz ayındaki kadar yuvalama yapılıyor. Mayıs ayında önceki yıllara göre yuva sayısı artıyor. Hayvanlar küresel ısınmanın etkilerini bize açık bir şekilde gösteriyor."