Bazı kanunlar ile 375 sayılı KHK'de değişiklikler içeren kanun teklifi Plan ve Bütçe Komisyonunda

Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT) Genel Müdürü Mehmet Zahid Sobacı, "Bandrol gelirlerini alıyoruz ama devlet yayıncılığı ve kamu hizmeti çerçevesinde de karşılığını verdiğimizi düşünüyorum." dedi.

Sobacı, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda, Bazı Kanunlar ile 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'nin tümü üzerindeki görüşmelerinde milletvekillerinin sorularını yanıtladı, görüş ve eleştirilerini değerlendirdi.

TRT'de, kadro karşılığı sözleşmeli personel ve Özel Hukuka Tabi (ÖHT) personel olmak üzere iki istihdam şekli olduğunu anlatan Sobacı, işe alımlarda aranacak şartların, işe alım yöntemi ve istenecek belgelerin, TRT Özel Hukuk Hükümlerine Tabi Personel Çalıştırmasına İlişkin Usul ve Esaslar çerçevesinde belirlendiğini ve ÖHT'li personelde sınavsız işe alımın söz konusu olmadığını söyledi.

TRT'nin 17 televizyon kanalı ve 17 radyo kanalı, uluslararası dijital platform tabii, uluslararası 9 dijital haber platformu, dijital mobil uygulamaları ve oyunları barındıran TRT Çocuk Oyun Dünyası'na sahip olduğunu ifade eden Sobacı, "Buralar daha spesifik nitelikte ya da özel sektör tecrübesine sahip yöneticiler gerektirebiliyor. Bu anlamda ÖHT'li personelin yönetici olma durumu da söz konusu oluyor. Uluslararası firmalar dolayısıyla tabii'ye sadece bir kamu kurumunun bakış açısıyla yaklaşabilmek mümkün olmuyor. Çünkü uluslararası büyük firmalarla piyasada bir rekabet içerisinde hareket ediyorsunuz." diye konuştu.

TRT'nin bandrol geliri, kamusal katkı payı ve kendi faaliyetlerinden elde ettiği gelirlere ilişkin açıklamalarda bulunan Sobacı, TRT'nin, devlet televizyonu ve kamu yayıncısı tüm uluslararası muadillerinde olduğu gibi kamusal katkı payı aldığını dile getirdi.

TRT'nin, Avrupa Yayıncılar Birliğinin kamu yayıncılarının aldığı katkı payına ilişkin sıralamada 43 ülke içerisinde 33'üncü sırada yer aldığını bildiren Sobacı, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bandrol gelirlerini özel sektörle de karşılaştırıyoruz ama bandrol gelirlerini eğer biz almayacaksak, özel sektöre baktığımızda TRT 2 gibi kültür sanat yaşamını ayakta tutmaya çalışan bir kanalı görmezsiniz. Çünkü özel sektör kar maksimizasyonuyla hareket ettiği ve bandrol geliri de olmadığı için kültür sanat yaşamını önemsemeyebilir. Ama TRT, kamu yayıncısı ve devlet televizyonu olduğu için kültür sanat yaşamını ayakta tutabilmek adına TRT 2 gibi bir kanalı sürdürülebilir bir şekilde ayakta tutmaya çalışır. TRT Çocuk kanalı reklamsız bir şekilde yayın hayatına devam etmektedir. Hiçbir özel kuruluşta TRT Kürdi gibi belli bir bölgeye hizmet eden, yayıncılık yapan bir kanala rastlamazsınız. Çünkü kar maksimizasyonuyla hareket eder. TRT Avaz gibi Türk cumhuriyetlerine, belli bir hedef kitleye hitap eden, yayıncılık yapan bir kanala rastlamazsınız. TRT Türk gibi Avrupa'da yaşayan Türk vatandaşlarımıza ve soydaş topluluklarımıza doğrudan yayın yapan bir kanala rastlamazsınız. O yüzden karşılaştırmayı sadece katkı payı alıyor, almıyor denkleminin biraz daha genişletilerek değerlendirmesinde fayda olduğunu düşünüyorum."

TRT Müzik, TRT World, TRT Belgesel gibi kanallarla çeşitli etkinlikler de düzenlediklerine dikkati çeken Sobacı, "Bandrol gelirlerini alıyoruz ama devlet yayıncılığı ve kamu hizmeti çerçevesinde de karşılığını verdiğimizi düşünüyorum." dedi.

Sobacı, 2021 yılında faaliyet gelirlerinden elde edilen gelirin bütçeye oranının yüzde 23 olduğunu, 2024 itibarıyla bu oranın yüzde 31'e çıktığını, 2020'de 283 milyon lira olan reklam gelirinin de 2024 itibarıyla 3 milyar 867 milyon liraya yükseldiğinin altını çizerek, dizi gelirlerinden elde edilenin de 703 milyon liraya çıktığını kaydetti.

- Oyuncu Aybüke Pusat'ın diziden çıkarılması

TRT'de yayınlanan Teşkilat dizisinin eski oyuncusu Aybüke Pusat'ın diziden çıkarılmasıyla ilgili konuşan Sobacı, TRT'nin doğrudan oyuncu ile değil projeyi getiren yapımcıyla sözleşme imzaladığını söyledi.

Yapımcının oyuncu tercihlerine çok profesyonel kriterlerle yaklaştıklarını, içerik standardı ve prodüksiyon kalitesinin dışında yönlendirici rol oynamadıklarını belirten Sobacı, şöyle konuştu:

"Zaten aksi bir tavır içerisinde olsaydı, iddia edildiği gibi oyuncunun siyasi görüşüne, yaşam tarzına, sosyal çevresine bakılsaydı o zaman Aybüke hanımın hiç TRT'de çalışmıyor olması lazım. Demek ki bakmıyoruz, TRT'de onca kişi çalışabiliyor. Dolayısıyla da TRT'de bir yasaklı oyuncu listesi veya bunları arşivleyecek, profilleyecek bir izleme, teknik düzen söz konusu değildir. Biz prodüksiyon kalitesine, oyuncu ve rol uyumuna, senaristin ve yönetmenin tercihlerine, oyuncunun büyük dizilerde daha önceden rol alıp almadığı gibi profesyonel kriterlere bakarız. Aybüke Pusat, kamuoyunda çok açık bir şekilde bir boykot çağrısına destek vermiştir. Bu boykot TRT'yi kapsamaktadır. Aybüke Pusat da TRT dizisinde çalışmaktadır. Dolayısıyla Aybüke Pusat 'TRT'de benim dizimi izleme, şu programı izleme' demektedir. Hem benim dizimde, TRT'de çalışacaksın, işverenin ben olacağım, istihdam hakkım olduğu kadar, Aybüke Pusat'ın bir dizide istihdamı TRT'nin hakkı olduğu kadar, 'beni izleme' diyen bir boykotun parçası haline geldiğinde TRT'nin dışarısına koymak, sözleşmesini sonlandırma iradesini göstermek de TRT'nin işveren olarak en doğal hakkıdır. Çünkü Aybüke Pusat'ın dahil olduğu boykot TRT'yi boykottur."

Sobacı, Teşkilat dizisinin reyting rekorları kırdığına ve 5 sezondur devam ettiğine dikkati çekerek, "Biz o diziyi her sezon var etmek için büyük bir emek veriyoruz. Benim altımda çalışan bir personel veya oyuncunun, yıllardır emek verdiğim bir diziyi bitirme, 'bunu izleme' deme hakkına sahip olduğunu düşünmüyorum. O yüzden de TRT'nin dışarısına kendisini aldık." dedi.

Bazı milletvekillerinin, TRT yayınlarında muhalefete daha az süre verildiğine ilişkin eleştirilerine de cevap veren TRT Genel Müdürü Sobacı, devlet televizyonu olarak Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın açıklamalarının tümünü yayınlamaları gerektiğini söyledi.