BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Sözcüsü Shabia Mantoo, BM Cenevre Ofisi'nin haftalık basın toplantısında Türk'ün konuya ilişkin açıklamasını paylaştı.
Gelecek hafta Cenevre'de Belirli Konvansiyonel Silahlar Sözleşmesi'nin 7. Gözden Geçirme Konferansı'nın yapılacağını belirten Türk, "Teknolojik gelişimin hızı ve otonom silah sistemlerinin yakın gelecekte yaygınlaşma riski göz önüne alındığında giderek daha güçlü hale gelen bu sistemleri önceden düzenleyecek etkili bir antlaşma geliştirme fırsatı hızla kapanıyor." ifadelerini kullandı.
Türk, uluslararası toplumun silahlı çatışmaların geleceği ve güç kullanımına ilişkin kararlarda, insanların oynayacağı rol konusunda kritik seçimler yapması gerektiğine işaret etti.
"Ülkeleri, çok geç olmadan otonom silahları düzenleyecek ve insan hayatını koruyacak bağlayıcı uluslararası kurallar üzerinde acilen anlaşmaya varmaya çağırıyorum." ifadelerini kullanan Türk, bir makinenin, insanın yaşayıp yaşamayacağına karar verme gücüne asla sahip olmaması gerektiğine değindi.
Türk, otonom silah sistemlerinin yaşam hakkı, insan onuru ve hesap verebilirlik konularında ciddi endişeler doğurduğunu belirterek, en büyük endişenin ise bu sistemlerin kimin hedef alınacağı ve kararların nasıl verileceği konusunda yeterli insan muhakemesi olmaksızın güç kullanımına olanak tanıması olduğuna vurgu yaptı.
Güç kullanımını içeren kararların merkezinde insan muhakemesi ve sorumluluğunun yer alması gerektiğini kaydeden Türk, "Makineler insan hayatının değerini anlayamaz, bağlamı insanlar gibi değerlendiremez veya uluslararası hukukun gerektirdiği karmaşık muhakemeleri yapamazlar. Ayrıca bir şeyler ters gittiğinde nesnelerden hesap sorulamaz." değerlendirmesinde bulundu.
Ölümcül olan veya olmayan otonom silahların kolluk kuvvetleri tarafından yürütülen operasyonlarda asla kullanılmaması gerektiğini de vurgulayan Türk, makinelerin, güç kullanımının gerekliliği veya daha az zararlı başka yöntemlerin mevcudiyeti konusunda, duruma özgü ve sürekli bir değerlendirme yapma kapasitesine sahip olmadığına işaret etti.
Türk, "Bu tür sistemler tarafından gerçekleştirilecek bir güç kullanımı her koşulda hukuka aykırı olacaktır. Yaşam hakkının yanı sıra kolluk kuvvetleri tarafından insanlar üzerinde otonom silahların kullanılması; barışçıl toplanma hakkı, ayrımcılık yasağı, hesap verebilirlik ve hukuki yollara başvuru hakkı konularında ciddi endişelere yol açmaktadır." değerlendirmesinde bulundu.
Ülkelerin, kendi vatandaşlarının yaşam hakkını korumak adına potansiyel olarak ölümcül olan bu silahların yetkisiz kullanımlarını ve yaygınlaşmasını önleyecek tedbirler alması gerektiğinin altını çizen Türk, "İnsanları hedef almak üzere tasarlanmış veya bu amaçla kullanılan otonom silahların geliştirilmesini ya da konuşlandırılmasını yasaklamak, bu yükümlülüğü yerine getirmenin en etkili yolu olacaktır." ifadelerini kullandı.
Türk, 5 yılda bir düzenlenen Gözden Geçirme Konferansı'nın bu yıl otonom silahlara ilişkin yürütülecek çalışmaların geleceği açısından büyük önem taşıdığını vurgulayarak, uluslararası topluma bu konuda acil adım atma çağrısında bulundu.
