Dünya Haber — İngiltere Başbakanı Andy Burnham, Hint Okyanusu'ndaki İngiliz üssünün bulunduğu Chagos Adaları'nı Morityus'a iade etme kararına ABD'nin tepki göstermesine ilişkin, "ABD'li dostlarımızla, onların endişelerini daha iyi karşılayacak şekilde mevcut düzenlemeyi nasıl yeniden şekillendirebileceğimizi görüşüyoruz." ifadelerini kullandı.
Burnham, İngiliz Milletler Topluluğu Hükümet Başkanları Toplantısı (CHOGM) için gittiği Antigua ve Barbuda'da The Economist'e konuştu.
"Britanya geri döndü." diyen Burnham, İngiliz Milletler Topluluğu, Orta Doğu ve Avrupa Birliği'yle yeni bir ilişki kurmaya çalıştıklarını kaydetti.
İngiltere için geçen 10 yılın çok zor geçtiğini ancak gelecek 10 yılın aynı olmaması için çalıştıklarının altını çizen Burnham, "Britanya hayat pahalılığını kontrol altına alamıyor. Bu nedenle diğer ülkelerle işbirliği içinde olmalıyız. Aynısı büyüme için de geçerli. Britanya'nın tekrar güçlü şekilde büyümesini isteyen ortaklarla çalışmalıyız." dedi.
Burnham, CHOGM öncesi İngiltere'nin tarihi köle ticaretiyle ilgili özür taleplerine açık olduğunu ancak tazminat ödemeyeceği yönündeki açıklamasını hatırlatarak, "İngiltere eski özür dilememe anlayışını sürdüremez. Tazminat seçeneğini ise reddettim. Bunu yaptığım için de mutluyum." diye konuştu.
"ABD seçimleri sonrası hayat pahalılığına odaklanma fırsatı doğdu"
İngiltere'nin Avrupa Birliği'ne geri dönüşü konusunun, "Aynı konuyu tekrar tekrar açmak" şeklinde yorumlanmaması gerektiğinin altını çizen Burnham, "İnsanlar bazı şeylerin olması gerektiği gibi olmadığının farkında. Ama bu direkt olarak sonuca atlamamız gerektiği anlamına da gelmiyor." ifadelerini kullandı.
Burnham, Avrupa'yla yakınlaşmanın ele alınması gerektiğini de belirterek, İngiltere'nin gayrisafi milli hasılasını artırmak için her yolu arayacağını anlattı.
ABD ile ilişkiler hakkındaki soruları da yanıtlayan Burnham, "Ara seçim sonuçlarından ve ABD Başkanı Donald Trump'ın cevabından aldığım mesaj, her yerde herkesin etkilendiği konu olan hayat pahalılığına yeniden odaklanma fırsatının doğduğudur." dedi.
Kendi göreve geldiği günden bu yana hayat pahalılığını hafifletmek için çalıştığını anlatan Burnham, "Orta Doğu ve Ukrayna'daki çatışmalara da çözüm bulmak için bir fırsat." değerlendirmesini yaptı.
"Diego Garcia'yı güvence altına alacak çözümü bulmak için çalışıyoruz"
Burnham, İngiltere'nin Hint Okyanusu'nda ABD ile ortak kullandığı Diego Garcia deniz üssünün yer aldığı Chagos Adaları'nın Morityus'a iade kararına ABD'nin tepki göstermesine ilişkin soruyu da yanıtlayarak, şunları söyledi:
"Üssü güvence altına alacak çözümü bulmak için çalışıyorum. Stratejik önemi açısından bu üs bizim için bir öncelik. Yapmamız gereken şey tekrar görüşmelere başlamaktır. ABD'li dostlarımızla, onların endişelerini daha iyi karşılayacak şekilde mevcut düzenlemeyi nasıl yeniden şekillendirebileceğimizi görüşüyoruz. Grönland anlaşmasına baktığımızda, orada bir çözüme ulaşıldığını görüyoruz. Belki de Diego Garcia konusunda işe yarayabilecek bir çözüm bulmak için o anlaşmadan yararlanabileceğimiz bazı unsurlar vardır. Bu konu üzerinde yoğun bir şekilde çalışıyoruz, büyük çaba sarf ediyoruz, ancak süreç oldukça zorlu."
Burnham, gelecek yıl İngiltere'de düzenlenecek G20 zirvesine Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in kesinlikle davet edilmeyeceğini, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in ise zirveye katılacağını belirtti.
Trump, İngiltere'nin, Chagos Adaları'nı Morityus'a devretme kararını "aptallık" olarak yorumlamıştı
İngiltere, yaklaşık 150 yıl sömürdüğü Morityus'a bağlı Chagos Adaları'nı, 1965'te bu ülkeden ayırarak Britanya Hint Okyanusu Toprağı ilan etmişti.
Bu tarihten 3 yıl sonra bağımsızlığını ilan eden Morityus, Diego Garcia'nın da bulunduğu Chagos Adaları'nın Morityus'tan koparılması kararının hukuka aykırı olduğunu belirterek, yasal yollar aramaya başlamıştı.
Uluslararası Adalet Divanı, 2019'da Chagos Adaları'nın Morityus'tan ayrılmasını hukuka aykırı bulmuş, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu da adaların Morityus'a iade edilmesi çağrısı yapmıştı.
İngiltere, üzerinde ABD ile ortak kullandığı bir üssünün bulunduğu Chagos Adaları'nı 2024'te Morityus'a devredeceğini açıklamıştı.
Morityus ve İngiltere, Mayıs 2025'te Adaların devri anlaşmasını imzalamış, Diego Garcia Üssü'nün İngiltere tarafından kullanımı 99 yıllığına kira sözleşmesine bağlanmıştı.
Sözleşmede, İngiltere'ye üs kullanımını 99 yıl sonunda 40 yıl daha uzatma hakkı tanınmıştı. Anlaşma, iki ülke parlamentolarındaki onay süreçleri tamamlanmadığı için halen yürürlüğe girmedi.
Ancak ABD Başkanı Donald Trump, İngiltere'nin üssün bulunduğu Adaları Morityus'a iade etme kararını "aptallık" ve "zayıflık" sözleriyle eleştirmişti.
Dönemin İngiltere Başbakanı Keir Starmer ise Trump'ın geçmişte bu konuda İngiltere'yi tebrik ettiğini, bu açıklamanın ise İngiltere'nin Grönland konusunda Danimarka'ya destek vermesi karşısında misilleme olduğunu ileri sürmüştü.
İngiltere hükümeti, Trump'ın eleştirilerinin ardından anlaşmayı yasalaştırmayı hedefleyen tasarıyı geri çekmişti.
