
Dünya Haber — BAHTİYAR ABDÜLKERİMOV - Özbekistan, Aral Gölü'nün kuruması nedeniyle ciddi bir çevre felaketiyle karşı karşıya bulunan Karakalpakistan Cumhuriyeti'nin ekonomik ve sosyal kalkınmasını hızlandırmak amacıyla kapsamlı yatırım, finansman ve çevre projelerini hayata geçirmeye hazırlanıyor.
Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev'in 5 Kasım'da imzaladığı ve 7 Kasım'da yürürlüğe giren kararla, ülkenin kuzeybatısında yer alan Karakalpakistan'a 2027'de çekilecek yatırımların iki katına çıkarılarak 5 milyar dolara ulaştırılması, bölgeden yapılacak ihracatın ise 550 milyon dolara çıkarılması hedefleniyor.
Karara göre, 2027'de bölge ekonomisinin yüzde 8, sanayi üretiminin yüzde 7, hizmetler sektörünün yüzde 17, tarımın yüzde 5 ve inşaat sektörünün yüzde 13 büyümesi öngörülüyor.
Ayrıca düşük gelirli 125 bin ailede yaşayan 513 bin kişinin daha yüksek gelir sağlayan işlerde istihdam edilmesi planlanıyor.
Girişimcilere 100 milyon dolarlık finansman
Bölgedeki sanayi ve hizmet sektörlerinin geliştirilmesi amacıyla 2027-2030 döneminde Özbekistan Yeniden Yapılanma ve Kalkınma Fonu kaynaklarından ticari bankalara 100 milyon dolar karşılığı ulusal para cinsinden finansman sağlanacak.
Bankalar, bu kaynakla girişimcilere iki yıl anapara ödemesiz dönem ve 7 yıla kadar vadeyle yıllık yüzde 14 faizli kredi kullandırabilecek.
Özel okul öncesi eğitim kurumları açacak girişimcilere ise 5 yıl ödemesiz dönem ve yıllık yüzde 7 faizle 15 yıl vadeli kredi verilmesi öngörülüyor.
Kararla ayrıca Karakalpakistan'ın başkenti Nukus'ta 270 hektarlık alanda 50 bin kişinin yaşayabileceği "Nukus City" adlı yeni yerleşim alanının kurulması planlanıyor.
Enerji tasarruflu konutlar, iş merkezleri, oteller, parklar ve sosyal tesislerin yer alacağı projede akıllı şehir uygulamalarından yararlanılması hedefleniyor. Nukus'ta ayrıca 20 katlı modern bir iş merkezi inşa edilmesi öngörülüyor.
Kararla Karakalpakistan'ın dijital ekonomideki payının artırılması da hedefleniyor.
Karakalpakistan'ın merkezi Nukus şehri ve çevresindeki üç ilçede bulut teknolojileri ile yapay zeka alanlarındaki yatırımların ve hizmet ihracatının 2030'a kadar 600 milyon dolara ulaştırılması amaçlanıyor.
Ayrıca 20 bin gencin bilişim teknolojileri ve lojistik alanlarında eğitilmesi, yeni işletmelerin kurulması ve istihdam olanaklarının artırılması öngörülüyor.
Aral Gölü’ndeki çevre felaketinin etkileriyle mücadele
Bir zamanlar dünyanın en büyük göllerinden biri olan Aral Gölü'nün büyük ölçüde kuruması, Karakalpakistan'da ciddi çevresel, ekonomik ve sosyal sorunlara yol açtı.
Gölün kuruyan tabanından rüzgarlarla taşınan tuzlu ve zararlı tozlar, bölge halkının sağlığını, tarımsal üretimi ve doğal yaşamı olumsuz etkilerken su kıtlığı ve çölleşme de bölgenin başlıca sorunları arasında bulunuyor.
Yeni karar kapsamında, 1 Nisan 2027'den itibaren Aral bölgesinde 50 bin hektarlık alanda aşamalı ağaçlandırma çalışmaları başlatılacak.
Proje kapsamında uluslararası karbon kredisi piyasasına yönelik çalışmalar yürütülmesi ve Japonya, Güney Kore, ABD, Kanada, İngiltere ve Avustralya gibi ülkelerden ortakların projeye dahil edilmesi hedefleniyor.
Ayrıca 2030 yılı sonuna kadar 100 bin hektar meranın, çöl koşullarına dayanıklı bitki tohumlarının insansız hava araçlarıyla ekilmesi yoluyla iyileştirilmesi planlanıyor.
Tarımsal üretimin artırılması amacıyla çöl bölgelerinde 20 bin hektarda yem bitkileri yetiştirilmesi, Bozatau ilçesinde ise 7 bin 500 hektar arazinin tarımsal kullanıma kazandırılması öngörülüyor. Bu projeler için 2027'de 8 milyon dolar kaynak ayrılması planlanıyor.
"Bölgenin kalkınması, çevre sorunlarının çözümünden bağımsız düşünülemez"
Çevre uzmanı Ruslan Kadirov, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, Aral Gölü'nün kurumasının yalnızca çevresel değil, ekonomik, sosyal ve insani boyutları olan büyük bir kalkınma sorununa dönüştüğünü belirtti.
Kuruyan göl tabanından yayılan zararlı tozların halk sağlığını tehdit ettiğini, toprakların verimsizleşmesinin tarımsal üretimi olumsuz etkilediğini anlatan Kadirov, ekonomik imkanların sınırlı kalmasının özellikle kadınların ve gençlerin geleceğini etkilediğini kaydetti.
Kadirov, bölgenin sürdürülebilir kalkınması için çevre koruma çalışmalarının sağlık, eğitim, temiz içme suyuna erişim ve istihdam politikalarıyla birlikte yürütülmesi gerektiğini vurguladı.
Mirziyoyev'in imzaladığı kararın bölgenin ekonomik kalkınmasına önemli katkı sağlayacağını ifade eden Kadirov, yatırımların yeni iş imkanlarının oluşturulması ve yaşam koşullarının iyileştirilmesi açısından önem taşıdığını belirtti.
Kadirov, "Karakalpakistan'ın kalkınması çevre sorunlarının çözümünden bağımsız düşünülemez. Bölgenin geleceği, doğanın korunmasıyla ekonomik ve sosyal imkanların birlikte geliştirilmesine bağlıdır." dedi.



