SPK düzenlemesinin fonlarda yoğunlaşmayı ve manipülasyonu önlemesi bekleniyor

Ekonomi Haberleri - ALİ CANBERK ÖZBUĞUTU / BURHAN SANSARLIOĞLU - Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) yatırım fonları rehberinde yaptığı değişikliklerle serbest fonların portföy ve yönetim yapısına yönelik sınırlar yeniden belirlenirken, düzenlemenin piyasalarda fiyat oluşumunun daha sağlıklı hale gelmesine ve yoğunlaşma risklerinin azaltılmasına katkı sağlaması öngörülüyor.

SPK, geçen hafta cuma günü yatırım fonlarına ilişkin rehberi güncelledi.

Buna göre, piyasada yoğunlaşma riskinin önüne geçilmesi, kurumsal gözetim, sorumluluklar ve üst yönetim gözetiminin güçlendirilmesi, bunun yanı sıra teminat güvenliğinin artırılması amacı taşıyan düzenlemenin, yatırım fonlarında risklerin daha etkin yönetilmesine katkı sağlaması bekleniyor.

Yeni kurallarla birlikte bir portföy yönetim şirketinin kurucusu olduğu serbest şemsiye fona bağlı olarak ihraç edilecek, özel fonlar dahil serbest fonların sayısı, istihdam edilen portföy yöneticisi sayısını aşamayacak.

Ayrıca bir şirketin kurduğu serbest fon sayısı, portföy yöneticisi sayısını aşamayacak. Mevcut durumdaki şirketlere uyum için 30 Haziran 2029'a kadar süre verilirken, serbest fonların yönettiği portföyler içindeki payı yüzde 50'yi aşan şirketlere sermaye artırımı yükümlülüğü getirildi.

Düzenlemeye göre para piyasası fonlarının, portföyünün asgari yüzde 10'u devlet iç borçlanma senetleri veya Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ihraç edilen kira sertifikalarında yatırıma yönlendirilecek.

Bir portföy yöneticisi, serbest fonlar dahil en fazla 7 fon yönetebilecek.

Bir serbest fonun, fon portföy değerinin yüzde 5’inden fazlasını oluşturan sermaye piyasası araçlarının toplam değeri fon portföy değerinin yüzde 20’sini aşmayacak.

Yeni düzenlemeyle sistemde serbest fonların bir şirketin fiili dolaşımdaki hisselerinden alabileceği miktar, şirketin halka açıklık oranıyla ilişkili hale getirildi. Bir serbest fon tarafından, yöneticinin yönetim hakimiyetine sahip gerçek/tüzel kişilerin veya yöneticinin üst yönetiminin, ortaklarının yönetim hakimiyetine sahip olduğu ihraççıların ihraç ettiği sermaye piyasası araçlarında değerlendirilen toplam tutar, fon portföy değerinin yüzde 20'sini aşamayacak.

Bir serbest fon, fiili dolaşımdaki pay oranı yüzde 25’in altında olan ihraççıların paylarının fiili dolaşım oranının yüzde 8’inden fazlasına, fiili dolaşımdaki pay oranı yüzde 25-50 arasında olan ihraççıların paylarının fiili dolaşım oranının yüzde 6'sından fazlasına, fiili dolaşımdaki pay oranı yüzde 50-75 arasında olan ihraççıların paylarının fiili dolaşım oranının yüzde 4’ünden fazlasına, fiili dolaşımdaki pay oranı yüzde 75’ten fazla olan ihraççıların paylarının fiili dolaşım oranının yüzde 2'sinden fazlasına yatırım yapamayacak.

Likiditesi yüksek hisselere yönelik bir akış söz konusu olabilir

A1 Capital Yatırım Menkul Değerler AŞ Genel Müdür Yardımcısı Üzeyir Doğan, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, SPK'nin düzenlemesiyle özellikle serbest fonlar tarafında pozisyon yoğunlaşması, likidite ve finansman imkanları gibi konuların ön plana çıktığını belirtti.

Bu durumun özellikle fonların yoğunlaştığı ve görece likiditesi düşük hisse senetlerinde sert hareketlere neden olmasının beklendiğini söyleyen Doğan, Yoğunlaşmış portföylerden daha dağınık portföy yapılarına geçiş nedeniyle başta BIST 30 hisseleri olmak üzere likiditesi yüksek hisselere yönelik bir akış söz konusu olabilir. ifadesini kullandı.

Öte yandan, mevcut pozisyonların belirlenen takvim doğrultusunda kademeli olarak ayarlanacak olmasının piyasa etkisinin tek seferde değil ileriki aylara yayılarak ortaya çıkabileceğine işaret ettiğini dile getiren Doğan, bu süreçte fonların pozisyon ayarlamaları ile portföy yönetim şirketlerinin sermaye ve insan kaynağı tarafındaki uyum süreçlerinin sektör içinde çeşitli konsolidasyonlara ve sadeleşmelere neden olabileceğini belirtti.

Piyasanın normalleşmesine fayda sağlayacak uygulamalar olmasını bekliyoruz

Ata Yatırım Araştırma Genel Müdür Yardımcısı Cemal Demirtaş da söz konusu düzenlemenin epey zamandır beklendiğini dile getirdi.

Şu anda detayların piyasa aktörleri tarafından sindirilmeye çalışıldığını ifade eden Demirtaş, Genel anlamda endekslere giren hisselerle ilgili değerlemeler konusunda zaman zaman rahatsız olunan şeyler vardı. Bazı hisselerde özellikle köpük oluştuğunu görüyoruz ve bu serbest fonlara gelen bazı uygulamalar, fonlara yapılacak düzenlemeler aslında piyasanın normalleşmesine fayda sağlayacak uygulamalar olmasını bekliyoruz. dedi.

Demirtaş, düzenlemeyle bazı sınırların keskinleştirildiğini söyleyerek, fon büyüklükleri, istihdam konuları ya da serbest fonların ne kadar serbest olması gerektiği konusunda birtakım hatların çizildiğini kaydetti.

Düzenlemenin yapısal açıdan bazı boşlukları doldurabileceğini anlatan Demirtaş, Belki arada başka düzenlemeler de yapılabilir. İyi yönde atılan bir adım olarak değerlendiriyorum. Bunu yaparken de serbest fonları tamamen sıkılaştırmak, ne kadar işe yarayacak, bunu da kestirmesi zor. Çünkü buradaki aslında serbest fonların serbestliğinden çok bazı hisselerde ne yazık ki biraz fiktif fiyatlar oluşması piyasada rahatsız edici durumda. diye konuştu.

Demirtaş, serbest fonların sermaye piyasalarının önemli bir unsuru olduğunu ve bu fonlara yönelik denetimlerin bir ölçüde artırılmasının faydalı olabileceğini ancak düzenlemelerin aşırı sıkılaştırılmasının piyasanın işleyişi açısından risk oluşturabileceği uyarısında bulundu.

Düzenlemeyi olumlu ancak ihtiyatlı bir şekilde değerlendirdiğini belirten Demirtaş, sözlerini şöyle sürdürdü:

Çünkü bazen kuralları çok sıkılaştırırsınız, burada önemli olan doğru yeri sıkılaştırmak. SPK'nin fonlara ilişkin düzenlemesinde eminim manipülatif hareketleri engelleyecek önlemler var. Bu hareketler önlenirse gerçekten özlediğimiz piyasaya kavuşacağız ama piyasadaki her şeyi sıkılaştırmak, yasaklamak ya da fazla sert bir yaklaşım benimsenirse beklenen sonuç alınamayabilir. Piyasada gördüğümüz anormal hisse hareketleri, para piyasalarındaki gelişmelerin normalleşmesi bizim için enflasyonun düşeceği dönemle birlikte birleştiği zaman gerçekten önümüzü açacak ama şu anda tam hala araftayız. Bekliyoruz biraz daha detaylı olmasını.

Para piyasası fonları arasındaki getiri farklarının azalması bekleniyor

Fon Turkey kurucusu Onur Duygu da SPK'nin bu uygulamasıyla para piyasası fonları arasındaki getiri farklarının ileriki dönemde azalabileceğini ve getirilerin birbirine biraz daha yaklaşabileceğini söyledi.

Duygu, SPK'nin uygulamasından önce bazı yatırımcıların serbest para piyasası fonlarını tahvil fiyatlarındaki oynaklıktan daha az etkilenmek için tercih ettiğini belirtti.

Artık portföyün bir kısmında zorunlu olarak tahvil/kira sertifikası bulunacağından faiz hareketlerinin fon getirisine etkisinin artabileceğini ifade eden Duygu, serbest para piyasası fonlarının bu açıdan standart para piyasası fonlarına göre sahip olduğu avantajlardan birinin azaldığını kaydetti.

Uygulamayla serbest fonlarda birkaç hisseye yoğunlaşarak yüksek getiri stratejisinin zorlaştığına dikkati çeken Duygu, şu değerlendirmelerde bulundu:

Serbest fonların tek hisse, tek ihraççı veya aynı grup üzerinde çok büyük pozisyonlar oluşturması zorlaşıyor. Bu nedenle geçmişte çok yüksek getiri sağlayan bir serbest fon için artık sadece geçmiş performansa bakmak yeterli olmayabilir. O getirinin nasıl üretildiğine de bakmak gerekecek. Çünkü getiri birkaç hissedeki çok yüksek yoğunlaşmadan geliyorsa aynı stratejinin yeni düzenleme altında aynı ölçekte devam etmesi mümkün olmayabilir.

Duygu, burada önemli bir detay olduğunu vurguladı.

Bir serbest fondaki büyük hisse pozisyonunu azaltıp aynı hisseyi yöneticinin başka fonlarına aktarmanın her durumda çözüm olmayacağını belirten Duygu, Çünkü yeni düzenlemede aynı yöneticinin yönetimindeki tek bir kurucuya ait serbest fonlar dahil tüm menkul kıymet yatırım fonlarının bir şirketteki toplam sahipliği de dikkate alınıyor. Ayrıca bu fonlar, topluca bir şirketin sermayesinin veya oy haklarının yüzde 20'sinden fazlasına sahip olamayacak. diye konuştu.

Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu'nda (TEFAS) işlem gören serbest fonların artık haftalık portföy dağılım raporu açıklayacağını dile getiren Duygu, Raporlar ilgili haftayı takip eden 3 iş günü içinde Kamuyu Aydınlatma Platformu'nda (KAP) yayımlanacak. Bugüne kadar serbest fonların portföylerini ağırlıklı olarak aylık dağılımlardan takip ediyorduk. Bence yatırımcı açısından en olumlu değişikliklerden biri bu. ifadelerini kullandı.