Aşırı sıcakların insani ve ekonomik bilançosu ağırlaşıyor

Ekonomi Haberleri - NURAN ERKUL - İnsan faaliyetlerinden kaynaklanan iklim değişikliği nedeniyle dünyanın farklı bölgelerinde etkili olan yüksek sıcaklıklar giderek daha fazla can kaybına yol açarken tarım, ulaştırma, elektrik üretimi ve çalışma verimliliği olmak üzere birçok alandaki ekonomik kayıpları derinleştiriyor.

Küresel sıcaklık artışının sanayi öncesi dönem ortalamasına göre 1,3 dereceyi aştığı mevcut koşullarda sıcak hava dalgaları daha sık, şiddetli ve uzun yaşanıyor. Sıcak hava dalgaları, bu yıl özellikle Avrupa'da beklenenden daha erken etkili oldu.

Aşırı sıcaklar, dünyanın en hızlı ısınan kıtası konumundaki Avrupa'da bu yaz 20 bine yakın can kaybına yol açtı. Almanya'da bu yıl yüksek sıcaklıklar nedeniyle 9 bin 800'den fazla kişi hayatını kaybederken sıcaklıklar, 75 yaş ve üzerindeki nüfusu daha ağır şekilde etkiledi.

Fransa, hazirandaki sıcak hava dalgasının 5 bin 700 can kaybına neden olduğunu açıkladı. Bu yıl 4 farklı sıcak hava dalgası yaşanan İngiltere'de ise yüksek sıcaklıklar sebebiyle 2 bin 877 kişinin yaşamını yitirdiği tahmin ediliyor.

Temmuzda 40 milyondan fazla kişi için aşırı sıcaklık uyarısı yapılan ABD'de sıcaklara bağlı 25 ölüm kaydedildi. ABD'de bu yılın ilk yarısı kayıtlardaki ikinci en sıcak dönem oldu.

Güney Kore'de mayısın ortasından bu yana 2 bin 25 kişi yüksek sıcaklıkların yol açtığı sağlık sorunları yaşarken sıcak hava dalgasında 19 kişi hayatını kaybetti. Japonya'da 20-26 Temmuz'da etkili olan sıcak hava dalgasında 18 bin 600 kişi hastaneye kaldırıldı ve 45'i hayatını kaybetti. Japonya'nın bazı bölgelerinde sıcaklıklar 40 dereceyi buldu.

Tokyo'nun en büyük hayvanat bahçesi Tama'da sıcak çarpması nedeniyle 3 aslan öldü.

İklim değişikliği, orman yangınına elverişli koşulları tetikliyor

Küresel ısınmanın şiddetinin arttığı son yıllarda özellikle yaz ayları orman yangınları açısından riskli dönemler haline geldi.

Maryland Üniversitesinin verilerine göre 2001-2022 döneminde kaybedilen ağaçlık alanların yüzde 27'si orman yangınlarından kaynaklanırken bu oran 2023-2025 döneminde yüzde 43'e çıktı. Orman yangınları, artık 20 yıl öncesine göre iki kat daha fazla ağaçlık alan kaybına yol açıyor.

İnsan faaliyetlerinden kaynaklanan iklim değişikliğinin yol açtığı aşırı sıcaklar orman yangınlarına elverişli koşullar oluşturuyor.

Uluslararası bilim insanlarını bünyesinde bulunduran World Weather Attribution tarafından yapılan son analize göre iklim değişikliği, Fransa'da son dönemdeki yıkıcı orman yangınlarını tetikleyen aşırı hava koşullarının ortaya çıkma riskini bu ülkede en az 2, İspanya'da ise 20 kat artırdı.

Avrupa Orman Yangınları Bilgi Sistemi'ndeki (EFFIS) verilere göre Avrupa Birliği (AB) ülkelerinde bu yıl orman yangınlarında kaybedilen alan 460 bin hektarı aştı. İspanya ve Fransa, orman yangınlarından en fazla etkilenen ülkelerin başında geliyor.

Türkiye, Yunanistan, Fas, Tunus, Nijerya ve Kanada dahil birçok ülkede yüksek sıcaklıkların tetiklediği orman yangınları görülürken bu yıl sadece Kanada'da 6 milyon hektarlık alanın yandığı hesaplandı. Bu, orman yangınlarının yol açtığı üçüncü en büyük alan kaybı olarak kaydedildi.

Orman yangınları, ağaçlık alan kayıplarının yanı sıra yaban hayatı için de tehlike oluşturuyor.

Sıcaklık kaynaklı ekonomik kayıplar artıyor, altyapı baskı altında

Küresel ısınmanın geldiği son noktada aşırı sıcaklıkların günlük hayatta etkilemediği alan neredeyse kalmadı. Sıcaklıklar nedeniyle kuraklık koşulları şiddetlenirken tarımda üretim kaybı, çalışanların iş veriminin düşmesi, ulaşımda aksaklıklar ve ekonomik kayıplar giderek artıyor.

İngiltere merkezli düşünce kuruluşu ECIU'nun analizine göre haziranda sıcak hava dalgasının, Avrupa'nın tahıl hasadında yaklaşık 2 milyar avroluk kayba yol açtığı tahmin ediliyor.

Tahmini kayıpların yaklaşık dörtte üçünü Fransa ve Macaristan oluşturuyor. Aşırı sıcakların buğday ve mısır mahsullerini erken gelişim aşamasında vurması nedeniyle Fransa'nın tahıl hasat miktarı 4,1 milyon ton aşağı yönlü revize edildi ve bu kayıp yaklaşık 891 milyon avro ekonomik büyüklüğe karşılık geldi.

Macaristan ise 2,4 milyon ton tahıl kaybına uğrarken bunun değeri 444 milyon avro olarak hesaplandı.

ECIU, bu kayıpların Avrupa'yı ithalata daha bağımlı hale getireceği ve yılın ilerleyen dönemlerinde güney yarımküredeki hasatlara bağlı olarak küresel emtia fiyatlarını yukarı çekebileceği uyarısında bulunuyor.

Temmuz, İngiltere'de kaydedilen en kurak ay oldu

Londra Ekonomi Okulu bünyesindeki Grantham İklim değişikliği ve Çevre Araştırma Enstitüsü ve Avrupa-Akdeniz İklim Değişikliği Merkezi'nin analizine göre hazirandaki sıcak hava dalgası, İngiltere'de 1,5 milyar dolarlık ekonomik kayba yol açtı. Bu kayıp, yüksek sıcaklıkların neden olduğu uyku ve sağlık sorunları ile ülkede çalışma saatlerinin azalması ve çalışanların verimliliğinin düşmesiyle ortaya çıktı.

Öte yandan, İngiltere Çevre Ajansı, ülkenin yarısı için kuraklık ilan etti. Temmuz, İngiltere'de kaydedilen en kurak ay oldu. Kuraklık koşulları nedeniyle bahçe sulamasına kısıt getirildi.

Yağmurlu iklimi ve geniş yeşil alanlarıyla bilinen İngiltere'deki bazı bölgeler, yeşil dokusunu kaybederek kurak görünüme büründü. Aşırı sıcaklar, Fransa'da kritik altyapı üzerinde baskı oluşturdu. Çevre endişeleri nedeniyle ülkedeki 3 nükleer reaktörde elektrik üretim faaliyeti geçici süreyle durduruldu.

Avrupa'nın en önemli ticaret yollarından Ren Nehri'nde kayıtlardaki en düşük su seviyesi görülürken kuraklık koşullarının şiddetlenmesinin beklendiği gelecek haftalarda bu seviyenin daha fazla düşeceği tahmin ediliyor.