Antalya Diplomasi Forumu 2026

Ankara Haberleri - quot;Global İletişim Ortağı olduğu, Belek Turizm Bölgesi'ndeki NEST Kongre Merkezi'nde düzenlenen Antalya Diplomasi Forumu (ADF) 2026 kapsamında, Bir Asırlık Dil ve Kimlik: Bakü Türkoloji Kongresi'nden Türk Entegrasyonuna başlıklı panel düzenlendi.

Hacı Bayram Veli Üniversitesinden Prof. Dr. Fırat Purtaş moderatörlüğünde düzenlenen panele, Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev, Türk Akademisi Başkanı Prof. Dr. Şahin Mustafayev, Türk Kültür ve Miras Vakfı Başkanı Aktotı Raimkulova, Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı (TÜRKSOY) Genel Sekreteri Sultan Raev, Türk Devletleri Parlamenter Asamblesi (TÜRKPA) Genel Sekreteri Ramil Hasan, Türk Dil Kurumu (TDK) Başkanı Prof. Dr. Osman Mert katıldı.

Burada konuşan TDT Genel Sekreteri Ömüraliyev, Bakü Türkoloji Kurultayı'nın Türk dünyasının bütünleşmesinin temellerini atan çok önemli bir dönüm noktası olduğunu belirtti.

Bu kongrenin hem bilimsel hem de pratik düzeyde birlik kavramını öne çıkaran ilk platformlardan biri olduğuna dikkati çeken Ömüraliyev, düşünce ve eylemde birlik ilkesinin kabul edildiğini ancak tarihsel ve siyasi koşullar nedeniyle fikirlerin hayata geçirilmesinin neredeyse bir asır aldığını kaydetti.

Ömüraliyev, kurultayın Türk ülkeleri arasında düzenli olarak yürütülen üst düzey diyalog geleneğinin başlangıcını oluşturduğuna işaret ederek, Bu fikirler Türk devletleri arasında giderek artan işbirliğinin entegrasyon sürecini canlı şekilde yansıtmakta ve geçmişin vizyonunu günümüze taşımaktadır. ifadesini kullandı.

- Türkoloji daha bütüncül bilim alanı haline geldi

Türk Akademisi Başkanı Mustafayev de o dönemdeki Türk aydınlarının bu kurultayı çok büyük bir heyecan ve umutla kabul ettiklerini, Avrasya coğrafyasında yaşayan bütün Türk halklarının temsilcilerinin Bakü'de bir araya geldiğini dile getirdi.

Mustafayev, bu temsilcilerin kurultayda, Türk halklarının ortak kültürü, dili, tarihi ve geleceğiyle ilgili fikirleri ortaya koyma imkanı bulduklarını aktardı.

Bu kurultayı Türk dünyasında başlayan çağdaşlaşma hareketinin mantıksal sonucu olarak değerlendiren Mustafayev, 1926'da düzenlenen kurultayın Türkoloji'nin bilim dalı olarak gelişmesindeki katkısına dikkati çekti.

Mustafayev, kurultay sayesinde Türkoloji'nin daha bütüncül bilim alanı haline geldiğini vurgulayarak, Türk halklarında kültürel bilincin oluşmasında bu kurultayın büyük bir rolü olmuştur. dedi.

Bugün Türk bilim dünyasının Türkoloji alanında ele aldığı konuların temellerinin çoğunlukla 1. Türkoloji Kurultayı'nda geliştirildiğini ifade eden Mustafayev, kurultayın Türk dünyasının entelektüel ve kültürel tarihinde çok önemli ve büyük yer tuttuğunu söyledi.

- Dünya Türk Dili Ailesi Günü, Türk mirasının tanınırlığını artırdı

Türk Kültür ve Miras Vakfı Başkanı Raimkulova, vakfın Azerbaycan hükümetinin girişimi neticesinde kurulduğunu belirterek, Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütünün (UNESCO) 15 Aralık'ı Dünya Türk Dili Ailesi Günü olarak ilan etmesinin çok önemli bir adım olduğunu dile getirdi.

Bu adım sayesinde küresel çapta Türk mirası ve dilinin birlikteliğinin tanındığına dikkati çeken Raimkulova, Türk Kültür ve Miras Vakfı bünyesinde yürütülen çalışmalardan bahsetti.

Raimkulova, kurultayın yüz yıl önce aldığı kararları bugün icra ettiklerini ve Türk dünyasının zengin mirasının tanıtılması için çalışmalarına devam edeceklerini belirterek, Çünkü yapmış olduğumuz her bir icraat, her bir çalışma aslında Türk dünyasında alınan kararların bir nişanıdır. dedi.

- Dil bizim kültürel hafızamızdır

TÜRKSOY Genel Sekreteri Raev, Dil bizim kültürel hafızamızdır. Adetlerimizi, geleneklerimizi, göreneklerimizi saklayan bir sandıktır. dedi.

Bir milletin ürettiği her değerin dilin içinde taşındığını aktaran Raev, Türk dünyasında mesele yeni bir yakınlık kurmak değildir. Bu diller zaten aynı kökten beslenmektedir. Asıl mesele bu ortak hafızayı daha güçlü şekilde yaşatmak ve dünyaya daha görünür kılmaktır. diye konuştu.

Raev, bugün Türk dünyasının ekonomik olarak yükseldiğinin altını çizerek, yüz yıl önce Bakü'de atılan adımı dil üzerinden ortak bir gelecek kurma iradesi olarak tanımladı.

Dil alanında kurulan bu ortak düşünce zemininin, bugün Türk dünyasında edebiyattan sanata, akademiden kültürel diplomasiye kadar pek çok alanda üretilen çalışmaların ilham kaynağı olduğunu söyledi.

- Biz farklı milletlerin evlatları değiliz

TÜRKPA Genel Sekreteri Hasan, ADF, Türk dünyasını bir araya getirdiği için Türkiye ve Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'a teşekkür etti.

1926'daki kurultaya katılanların çoğunun terör kurbanı olarak hayatlarını kaybettiklerini anımsatan Hasan, Biz farklı milletlerin evlatları değiliz, aynı milletin evladıyız, Türk'üz hepimiz. diye konuştu.

Hasan, o dönemdeki Türk devletlerinin bağımsız olmadığını ve aydınların zor şartlar altında bir araya geldiğini anlattı.

Günümüzde TDK ortak kararlar alabiliyorsa, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ilk defa Cengiz Aytmatov'un eserinin ortak Türk alfabesiyle basılan ilk nüshasını TDT'nin 2025'te Azerbaycan'ın Gebele şehrinde düzenlenen zirvesinde takdim edebiliyorsa ne mutlu bize diyebilmek gerektiğini belirten Hasan, Çünkü bunlar zoru başarmaktır. dedi.

- Türkçe kelime köklerinin yüzde yüzü ortak

TDK Başkanı Mert, kültürel birliğin birinci şartının yazıda birlik olduğuna dikkati çekerek, Türkiye'nin 1928'de Gazi Mustafa Kemal Atatürk sayesinde bu devrimi gerçekleştirdiğini ifade etti.

Ortak Türk alfabesinin hayata geçirilmesinin söz konusu olduğunu dile getiren Mert, Türkçe kelime köklerinin yüzde 100'ü ortak. Şimdi bu alfabe birliğiyle bu görünmez kültürel ögeler görünür hale gelecek. Karşılıklı bir olduğumuz hissedilir hale gelecek. şeklinde konuştu.

Mert, bugün dijital zeminde Latin alfabesinin kullanıldığını kaydederek, Türk dünyasını dijital zemin üzerinde gençlerimiz birleştirecek. Bunun için bu konuda üretimlerin yapılması gerekiyor. dedi.

Hacı Bayram Veli Üniversitesinden Prof. Dr. Ruhi Ersoy da panel sonunda yaptığı konuşmada, Türkoloji'nin sadece dil, edebiyat, folklor ekseninde müfredat olarak üniversitelerde okutulmasının yetersiz olduğunu ve Türkoloji müfredatının ivedilikle Türk dünyasındaki yeni gelişmeler bağlamında güncellenmesi gerektiğini vurguladı.