Haftanın tarihine bakış

Ankara Haberleri - Birleşmiş Milletler (BM) Soruşturma Komisyonunun İsrail'in 30 Mayıs 2010'daki Mavi Marmara saldırısıyla ilgili hazırladığı ve 2 Eylül 2011'de Genel Sekreter Ban Ki-mun'a sunduğu raporda, İsrail ordusunun aşırı ve izah edilemeyen güç kullandığı, yolculara kötü muamelede bulunduğu belirtildi.

Rotamız Filistin, Yükümüz Özgürlük sloganıyla Gazze'ye insani yardım götürmek amacıyla yola çıkan Gazze Özgürlük Filosunda yer alan Mavi Marmara gemisine İsrail ordusunca 31 Mayıs 2010'da saldırı düzenlendi.

İsrail donanmasına ait birçok helikopter, hücumbot, fırkateyn ve bir denizaltının da katıldığı saldırı sonucu Mavi Marmara ile filoda bulunan gemiler, İsrail donanması tarafından ele geçirildi. Saldırı sonucu 10 kişi hayatını kaybetti, 56 kişi ağır yaralandı.

BM Soruşturma Komisyonu tarafından saldırıyla ilgili hazırlanan ve 2 Eylül 2011'de Genel Sekreter Ban'a sunulan raporda, İsrail ordusunun aşırı ve izah edilemeyen güç kullandığına, yolculara kötü muamelede bulunduğuna dikkat çekildi.

Bunun üzerine Türkiye, İsrail'le diplomatik ilişkilerini ikinci katip düzeyine indirdi ve askeri anlaşmaları askıya aldı.

Sığınmacı dramı bir fotoğrafla dünyayı sarstı

Muğla'nın Bodrum ilçesinden Yunanistan'ın İstanköy Adası'na kaçakları taşıyan şişme botun 2 Eylül 2015'te Akyarlar Mahallesi ve Aspat açıklarında battığı ve 8'i çocuk 12 kişinin hayatını kaybettiği olay sonrası ortaya çıkan tablo, Türkiye ve dünya kamuoyunda yankı uyandırdı.

DHA muhabiri Nilüfer Demir'in çektiği, boğularak hayatını kaybeden çocuklar arasında bulunan 2 yaşındaki Aylan Kurdi'nin kıyıya vuran cesedinin fotoğrafı, dünyanın sığınmacı krizine bakışını değiştirdi. Hayatını kaybedenler arasında minik Aylan'ın 3 yaşındaki ağabeyi Galip Kurdi ile annesi Zahidin Kurdi de bulunuyordu.

Faciadan kurtulan baba Abdullah Kurdi, Bütün dünyanın bizi görmesini istiyorum. Bütün dünyanın gözlerinin bizim üzerimizde olmasını istiyorum. Biz bir felaket yaşamış olabiliriz ama bizden sonraki insanların aynı felaketi yaşamasını istemiyorum. ifadelerini kullandı.

Abdullah Kurdi, kızı, oğlu ve eşini Suriye'nin Aynularap (Kobani) kentinde toprağa verdi.

Olayın ardından başlatılan soruşturma kapsamında adliyeye sevk edilen 3 zanlı, göçmen kaçakçılığı yapmak ve bilinçli taksirle ölüme sebebiyet vermek suçlarından tutuklandı.

Cansız bedeni sahile vuran 2 yaşındaki Aylan, uluslararası kamuoyunda Suriyeli göçmenlerin yaşadığı dramın simgesi oldu.

Başta Avrupa olmak üzere ABD ve Orta Doğu'dan çok sayıda yetkili, görüntülerin uluslararası basında geniş yer bulması üzerine konuyla ilgili değerlendirmelerde bulundu.

İspanya, Fransa, İtalya başbakanları, göçmen sorununun çözümüne yönelik uluslararası alanda adım atılması çağrısı yaptı.

Fransa'da iktidarın yanı sıra ana muhalefetteki Cumhuriyetçiler Partisi'nin önemli isimleri, Suriyeli çocuğun fotoğrafından derin üzüntü duyduklarını dile getirdi.

Belli başlı öteki olaylar

31 Ağustos

869- İslam bilgini Buhari yaşamını yitirdi.

1867- Fransız şair Charles Baudelaire öldü.

1876- V. Murat tahttan indirildi, yerine kardeşi II. Abdülhamit padişah oldu.

1890- Brüksel Genel Senedi ile köle ticareti yasaklandı.

1928- Bertolt Brecht'in Üç Kuruşluk Opera adlı oyununun ilk gösterimi Berlin'de yapıldı.

1930- Vilayet ve şehremanetinin birleştirilmesine karar verildi. Valiler, aynı zamanda belediye başkanı oldu.

1970- İzmir'de Akdeniz Olimpiyatları'nın yapılacağı Halkapınar Spor Tesisleri, inşaat sırasında yandı.

1988- Sarp Sınır Kapısı açıldı.

1988- Irak'ın kuzeyinden kaçan Iraklılar, Türk sınırlarından geçmeye başladı.

1997- Galler Prensi ve İngiliz Veliahdı Prens Charles'ın eski eşi Prenses Diana, sevgilisi Dodi el Fayed ve şoförü, Paris'te geçirdikleri trafik kazasında vefat etti.

2005- Irak'ın başkenti Bağdat'ta bir köprü üzerinde çıkan izdiham nedeniyle çoğu, Şii hacı adayı bin kişi hayatını kaybetti.

2015- Kazakistan'ın başkenti Nur Sultan (Astana) yakınlarında Kumay Arkeoloji Kompleksi'nde yapılan kazılarda Türk tarihine ait 2 bin yıllık kalıntılar gün ışığına çıkarıldı.

2016- ABD ile Küba arasında 1961'de kesilen tarifeli ticari uçuşlar, iki ülkenin ilişkileri normalleştirme kararının ardından yeniden başladı.

2017- Irak Başbakanı Haydar el İbadi, Türkmenlerin yaşadığı Telafer ilçesinin terör örgütü DEAŞ'tan tamamen kurtarıldığını duyurdu.

2018- Danıştay 2. Daire Üyesi Mustafa Yücel Özbilgin'in yaşamını yitirdiği, 4 kişinin yaralandığı, 17 Mayıs 2006'da düzenlenen silahlı saldırıya ilişkin fail Alparslan Arslan, ağırlaştırılmış müebbet ile 72 yıl hapis cezasına çarptırıldı.

2021- Kel Hasan Efendi'den bugüne gelen Ortaoyuncuları Kavuğu'nu Münir Özkul'dan devralan Türk tiyatrosunun önemli isimlerinden Ferhan Şensoy, 70 yaşında İstanbul'da hayatını kaybetti.

2024- Paris 2024 Paralimpik Oyunları'nda milli para okçu Öznur Cüre Girdi, kadınlar makaralı yayda altın madalya kazandı.

2025- Pakistan'ın Pencap eyaletinde tarihin en büyük sel felaketi, yaklaşık 2 milyon kişiyi etkiledi.

2 Eylül

1633- İstanbul Cibali'de çıkan büyük yangında 20 binden fazla bina kül oldu. Katip Çelebi'ye göre kentin beşte biri yandı.

1651- Mahpeyker Kösem Sultan, boğdurularak öldürüldü.

1898- Makineli tüfek bir savaşta ilk kez kullanıldı.

1900- Almanya ile ABD arasında telgraf kullanımı başladı.

1922- Kurtuluş Savaşı'nda, Yunan Orduları Başkomutanı General Trikopis esir edildi.

1925- Tekke ve zaviyelerin kapatılmasına ve memurların şapka giymesine karar verildi.

1929- Cumhuriyet gazetesinin düzenlediği ilk güzellik yarışmasında Feriha Tevfik Hanım, Türkiye güzeli seçildi. Feriha Tevfik, sinema ve tiyatro oyuncusu oldu.

1930- Mustafa Kemal Paşa, Sadri Maksudi (Arsal) Bey'in Türk Dili İçin adlı kitabına şunları yazdı: Ülkesini, yüksek istiklalini korumasını bilen Türk milleti, dilini de yabancı dillerin boyunduruğundan kurtarmalıdır.

1938- Hatay devletinin kuruluşu ilan edildi. Hatay Millet Meclisi ilk toplantısını yaptı ve Tayfur Sökmen'i cumhurbaşkanı seçti.

1945- Japonya Başbakanı Suzuki, Tokyo Körfezi'ndeki Missouri Zırhlısı'nda Japonya'nın yönetiminin General MacArthur'a devrini öngören anlaşmayı imzaladı. ABD Başkanı Truman zaferi ilan etti ve İkinci Dünya Savaşı sona erdi.

1954- Ho Chi Minh, yeni kurulan Kuzey Vietnam Cumhuriyeti'nin başkanlığına seçildi.

1968- İran'daki depremde 11 bin kişi öldü.

1968- Gazeteciliği meslek edinmiş ilk kadın yazarlardan Sabiha Sertel, 73 yaşında Bakü'de vefat etti.

1974- Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) Bilim Ödülleri verildi. Cahit Arf ve Orhan İçen matematik, Erdal İnönü fizik, Kazım Türker tıp dalında ödül aldı.

1985- Kaş Limanı açıklarında 3 bin 400 yıl önce batan, fildişi eşya ve bakır, kalay parçalarıyla yüklü gemi enkazı bulundu.

1994- Halterci Naim Süleymanoğlu'na Uluslararası Olimpiyat Komitesince, Yüzyılın En Güçlü Sporcusu Ödülü verildi.

2001- İlk kalp naklini gerçekleştiren Güney Afrikalı kalp cerrahı Christiaan Barnard hayatını kaybetti.

2011- BM Soruşturma Komisyonu, Mavi Marmara saldırısıyla ilgili hazırladığı 105 sayfalık raporunu Genel Sekreter Ban'a sundu. Raporda, İsrail ordusunun aşırı ve izah edilemeyen güç kullandığı, yolculara kötü muamelede bulunduğu belirtildi. Bunun üzerine Türkiye, İsrail'le diplomatik ilişkilerini ikinci katip düzeyine indirdi, İsrail'le arasındaki askeri anlaşmaları askıya aldı.

2015- Muğla'nın Bodrum ilçesinden Yunanistan'ın İstanköy Adası'na kaçakları taşıyan şişme bot battı. Olayda, annesi ve kardeşiyle boğulan 2 yaşındaki Aylan Kurdi'nin kıyıya vuran cesedi, DHA muhabiri Nilüfer Demir tarafından fotoğraflandı. Türkiye ve uluslararası kamuoyunda yankı uyandıran fotoğraf, dünyanın sığınmacı krizine bakışını değiştirdi.

2016- Özbekistan Cumhurbaşkanı İslam Kerimov, 78 yaşında hayatını kaybetti. 27 yıldır Özbekistan'ı yöneten Kerimov, beyin kanaması nedeniyle hastanede tedavi görüyordu.

2016- Rusya ile Türkiye arasındaki charter uçuşlarının yeniden başlamasının ardından ilk uçak, Moskova'dan Antalya'ya indi.

2016- F klavyenin mucidi, Uluslararası Bilgi İşlem ve İletişim Federasyonu Türkiye Temsilciliği Onursal Başkanı Dr. İhsan Sıtkı Yener, 91 yaşında vefat etti.

2022- Necip Hablemitoğlu suikastı zanlısı, firari emekli albay Mustafa Levent Göktaş, Bulgaristan'da yakalandı.

3 Eylül

1683- Viyana Kuşatması başarısızlıkla sonuçlandı.

1783- İngiltere, Paris'te imzalanan anlaşmayla ABD'nin bağımsızlığını tanıdı.

1869- İstanbul'da Atlı Tramvay, Konstantin Karopana tarafından çalıştırıldı.

1883- Rus yazar İvan Turgenyev, Paris yakınlarında yaşamını yitirdi.

1895- İlk profesyonel futbol maçı yapıldı. Latrobe, Jeanette'yi 12-0 yendi.

1908- Türkiye'deki ilk haftalık mizah dergisi Kalem yayımlanmaya başlandı.

1912- Deniz Kuvvetlerine yiyecek sağlamak için dünyanın ilk konserve fabrikası İngiltere'de açıldı.

1933- Kayseri-Ulukışla hattının tamamlanmasıyla Karadeniz ile Akdeniz'i birbirine bağlayan demiryolu tamamlandı.

1939- Ankara Radyo gazetesinin ilk sayısı çıktı.

1939- Almanya'nın Polonya'yı işgalinden iki gün sonra İngiltere ve Fransa, Almanya'ya savaş ilan etti.

1952- Ağrı Dağı zirvesine Türk bayrağı dikildi.

1983- Nail Çakırhan, Ağa Han Mimarlık Ödülü'nü aldı.

1988- Eski Başbakanlardan Ferit Melen vefat etti.

1999- İstanbul Radyosu'nun ilk spikerlerinden Tarık Gürcan, İstanbul'da 71 yaşında öldü.

2006- İstanbul Fatih'te İsmailağa Camisi'nin emekli imamı Bayram Ali Öztürk, bıçaklanarak öldürüldü. Öztürk'ü bıçaklayan Mustafa Erdal, camide bulunanlar tarafından linç edildi.

2008- Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, Ermenistan Cumhurbaşkanı Serj Sarkisyan'ın Erivan'daki Türkiye-Ermenistan Dünya Kupası grup elemesi futbol karşılaşması için yaptığı daveti kabul etti.

2013- 28 Şubat sürecine ilişkin eski Genelkurmay 2. Başkanı Orgeneral Çevik Bir ve eski YÖK Başkanı Kemal Gürüz'ün de aralarında bulunduğu 103 sanığın, Türkiye Cumhuriyeti hükümetini cebren devirmeye, düşürmeye iştirak suçundan yargılanmasına başlandı.

2019- Diyarbakır'da anneler, dağa kaçırılan evlatları için HDP İl Başkanlığı binası önünde evlat nöbetine başladı.

2023- Cristiano Ronaldo, 850 gole ulaşan ilk futbolcu oldu.

2023- A Milli Kadın Voleybol Takımı, 2023 CEV Avrupa Şampiyonası finalinde Sırbistan'ı 3-2 yenerek tarihinde ilk kez şampiyon oldu.

2024- Türk resminin önde gelen isimlerinden Mehmet Güleryüz, kanser tedavisi gördüğü Paris'te 86 yaşında hayatını kaybetti.

4 Eylül

1063- Büyük Selçuklu Devleti'nin kurucusu Tuğrul Bey hayata gözlerini yumdu.

1682- İngiliz astronom Edmund Halley, daha sonra kendi adı verilen kuyruklu yıldızı gördü.

1886- Apaçi yerlilerinin şefi Geronimo, ABD birliklerine teslim oldu. Son büyük Amerikalı-yerli savaşı sona erdi.

1919- Sivas Kongresi, Mustafa Kemal Paşa'nın konuşmasıyla açıldı.

1932- Dünya Barış Konferansı, Avusturya'nın başkenti Viyana'da toplandı.

1935- İstanbul telefon şirketi, hükümet adına işletilmeye başlandı.

1936- İngiltere Kralı 8. Edward, İstanbul'da Atatürk'ü ziyaret etti.

1970- Şili'de sosyalist lider Salvador Allende başkan seçildi.

1970- Prof. Dr. Erdal İnönü Orta Doğu Teknik Üniversitesi Rektörü oldu.

1990- Gazeteci yazar Turan Dursun, İstanbul'da uğradığı silahlı saldırıda yaşamını yitirdi.

1996- Abdi İpekçi cinayetinin sanıklarından Oral Çelik, İsviçre tarafından Türkiye'ye iade edildi. Çelik, 16 Eylül'de 17 yıl aradan sonra çıkarıldığı mahkemece tutuklandı.

2013- Yazar Yaşar Kemal'e, Ermenistan Kültür Bakanlığınca Krikor Naregatsi nişanı verildi.

2024- Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın davetine icabetle, Türkiye'ye resmi ziyaret gerçekleştirdi. Ziyaret, 12 yıl aranın ardından Mısır'dan Türkiye'ye Cumhurbaşkanlığı düzeyinde yapılan ilk ziyaret oldu.

2024- ABD Boston Güzel Sanatlar Müzesi'nde sergilenen 2 bin 500 yıllık altın kolye Türk yetkililere iade edildi.

5 Eylül

1669- Girit, Osmanlı İmparatorluğunca ilhak edildi.

1938- Atatürk, vasiyetnamesini yazdırdı. Vasiyet, 28 Kasım 1938'de açıldı.

1939- İstanbul müzeleri, II. Dünya Savaşı nedeniyle kapatıldı.

1945- Çok partili düzene geçişin ilk partisi olan Milli Kalkınma Partisi kuruldu.

1950- Başvuru fazlalığı yüzünden üniversite giriş sınavı uygulaması başlatıldı.

1955- İstanbul Sultanahmet'te yeni Adliye Sarayı hizmete açıldı.

1960- Boksör Muhammed Ali (Cassius Clay), Roma Olimpiyatları'nda şampiyon oldu.

1963- 20-21 Mayıs'ta askeri darbe girişiminde bulunan Albay Talat Aydemir, Ankara 1 Numaralı Sıkıyönetim Mahkemesince idama mahkum edildi.

1972- Filistinli Kara Eylül Hareketi militanları, Olimpiyat Oyunları için Münih'e gelen İsrailli sporculara ateş açtı, bir sporcu öldü, biri ağır yaralandı, dokuz kişi rehin alındı.

1973- Devlet film arşivinde yangın çıktı, Atatürk'ün tek kopyalı filmleri yandı.

1973- Dünyanın en uzun kara yolu tüneli, İsviçre'nin St. Gotthard bölgesinde açıldı.

1990- Hükümete yurt dışına asker gönderme ve Türkiye'de yabancı asker bulundurma yetkisi veren teklif, TBMM'de kabul edildi.

1991- Nelson Mandela, Güney Afrika'da başkan seçildi.

2012- Afyonkarahisar'da askeri mühimmat deposunda patlama meydana geldi. Genelkurmay Başkanlığından yapılan açıklamada, patlamada 25 personelin şehit olduğu, 15 personelin yaralandığı açıklandı.

2016- Afganistan'ın başkenti Kabil'de arka arkaya düzenlenen iki intihar saldırısında 35 kişi hayatını kaybetti, 100'den fazla kişi yaralandı.

2019- Sudan'da Nisan 2019'daki askeri darbenin ardından 39 aylık geçiş döneminin ilk hükümeti kuruldu.

2025- Japonya'da 102 yaşındaki dağcı Akuzawa Kokiçi, Fuji Dağı'nın zirvesine tırmanan en yaşlı kişi oldu.

6 Eylül

1422- II. Murat, İstanbul kuşatmasını sona erdirdi.

1566- Osmanlı İmparatorluğu'nun en uzun süre tahtta kalan ve en büyük padişahı kabul edilen Kanuni Sultan Süleyman, Zigetvar Seferi sırasında 72 yaşında vefat etti.

1938- Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu kuruldu.

1960- Türk Milli Güreş Takımı, Roma Olimpiyatları'nda serbest güreşte 4 altın, 2 gümüş madalya aldı.

1962- Iğdır'da meydana gelen depremde 5 bin ev yıkıldı, 25 bin kişi evsiz kaldı.

1966- Yıldız Savaşları dizisi, NBC'de gösterilmeye başlandı.

1975- Diyarbakır Lice'deki depremde 2 bin 385 kişi öldü.

1977- Yumurtalık'tan dış ülkelere ilk petrol sevkiyatı başladı.

1980- Sovyetler Birliği, Güney Kore Havayolları'na ait Boeing 747 uçağını düşürdü, 249 kişi öldü.

1986- İstanbul'daki Neve Şalom Sinagogu'na düzenlenen terör saldırısında 22 kişi öldü, 4 kişi yaralandı.

1987- Cumhuriyet tarihinin 3. referandumunda, 1982 Anayasası ile eski siyasetçilere konulan yasağın kaldırılması oya sunuldu. YSK, sonuçları yüzde 50,16 evet, yüzde 49,84 hayır olarak yasağın kaldırılması yönünde açıkladı.

1991- Ressam Fahrünnisa Zeyd, Ürdün'ün başkenti Amman'da öldü.

1998- Japon sinemasının büyük ustası Akira Kurosawa, 88 yaşında Tokyo'da öldü.

2004- İskenderun Körfezi'nde 4 yılı aşkın süredir bekletilen MV Ulla adlı gemi, taşıdığı 2 bin 200 ton toksik atık yüküyle battı.

2005- Mersin'in Erdemli ilçesi Ayaş beldesinde (Elausa Sebaste) kazı çalışması yapan Roma La Sapienza Üniversitesi ekibi, MS birinci yüzyılda Romalılarca yaptırıldığı sanılan, bölgenin en büyük tapınağını buldu.

2007- Pankreas kanseri tedavisi gören İtalyan tenor Luciano Pavarotti, 71 yaşında öldü.

2008- Ermenistan'ın başkenti Erivan'a giden Cumhurbaşkanı Gül, Ermenistan Cumhurbaşkanı Sarkisyan ile bir araya geldi. (A) Milli Futbol Takımı, Gül ve Sarkisyan'ın izlediği 19. Dünya Kupası Avrupa elemeleri 5. Grup'taki ilk maçında Ermenistan'ı, Tuncay ve Semih'in golleriyle 2-0 yendi.

2010- İrlandalı rock grubu U2, İstanbul Atatürk Olimpiyat Stadı'nda konser verdi.

2011- Kahramanmaraş'ın doğal güzellikleri arasında yer alan Tekir beldesindeki Yeşilgöz Göleti'nde araştırma yapan ODTÜ Obruk Mağara Araştırma Grubu, Türkiye'nin en derin 5. mağarasını ortaya çıkardı.

2011- Türkistan'dan 1953'te Türkiye'ye göç eden dünyanın en yaşlı kadını 121 yaşındaki Gaışhıkaan Sıhıkaan, 58 yıl sonra verilen nüfus cüzdanıyla Türk vatandaşı oldu.

2013- Milli tenisçi İpek Soylu, ABD Açık Tenis Turnuvası'nda Belçikalı partneri Elise Mertens ile genç kızlarda çiftler kategorisinde yarı finale yükselerek tarihi bir başarıya imza attı.

2017- Sosyolog ve siyaset bilimci Prof. Dr. Şerif Mardin (90), İstanbul'da bir süredir tedavi gördüğü hastanede yaşamını yitirdi.

2024- İsrail askerlerinin işgal altındaki Batı Şeria'daki saldırısında Amerikalı Türk aktivist Ayşenur Ezgi Eygi hayatını kaybetti.