Suriyeli yazar, Çerkezlerin 1864 sürgününden beri yaşadığı trajedileri aktarmaya çalışıyor

Şam Haberleri - ÖMER KOPARAN - Suriyeli Çerkez yazar Adnan Muhammed Mustafa Kıbrıtay, Çerkezlerin 1864 sürgününde başlayan göç, savaş ve kimlik mücadelesinin sürdüğünü söyledi.

İsrail’in 1967’de işgal ettiği Golan Tepeleri’ndeki Kuneytra’da doğan Kıbrıtay, AA muhabirine yaptığı açıklamada, çocukluk ve gençlik yıllarını Golan’da geçirdiğini, lise bitirme sınavlarını verdiği günün ertesi sabahında İsrail’in Suriye’ye saldırdığını anlattı.

Savaşın başlamasıyla bombardıman, yıkım ve zorunlu göç sahnelerine tanıklık ettiğini belirten Kıbrıtay, Köyler ve şehirler vuruluyordu. Askeri havaalanları hedef alındı. Ailemle birlikte Şam’a göç etmek zorunda kaldık. dedi.

Şam’da bir yıl sonra sınavlara yeniden girdiğini aktaran Kıbrıtay, ardından suriye Hava Kuvvetleri’ne katıldığını, Halep’teki Hava Harp Okulu’ndan mezun olarak çeşitli askeri havaalanlarında görev yaptığını hatırlattı.

Farklı uçak tipleri üzerine eğitim aldığını belirten Kıbrıtay, 1998 yılına kadar orduda görev yaptığını, Hafız Esed döneminde uzun yıllar terfi almadan emekliye sevk edildiğini ifade etti.

Emekliliğinin ardından tarih araştırmalarına yöneldiğini kaydeden Kıbrıtay, Çerkez tarihi ve işgal altındaki Suriye Golan'ı üzerine çalışmalar yaparak, bugüne kadar yaklaşık 70 kitap yazdım. dedi.

- Ruslarla Çerkezlerin savaşı

Kıbrıtay, Rus İmparatorluğu ile Çerkezler arasında başlangıçta ittifak ilişkileri bulunduğunu ancak Kuzey Kafkasya’nın işgaliyle uzun savaşların başladığını belirtti.

O dönemde Çerkez nüfusunun yaklaşık 4 milyon, Rusya nüfusunun ise yaklaşık 15 milyon olduğunu ifade eden Kıbrıtay, “153 yıl süren savaşın sonunda büyük bir sürgün ve katliam yaşandı.” dedi.

Kıbrıtay, yaklaşık 2 milyon Çerkez'in hayatını kaybettiğini, 2 milyona yakın kişinin ise sürgüne gönderildiğini ifade ederek, Karadeniz kıyılarında toplanan insanların açlık, soğuk ve hastalık nedeniyle büyük kayıplar verdiğini anlattı.

Sürgün sürecinde Osmanlı, Rus, İngiliz ve Avusturya gemilerinin kullanıldığını belirten Kıbrıtay, birçok geminin battığını ve binlerce kişinin Karadeniz’de yaşamını yitirdiğini söyledi.

Bazı Çerkez ailelerin bu nedenle uzun yıllar Karadeniz balığı tüketmediğini ifade eden Kıbrıtay, o dönemde Osmanlı Devleti’nin beklenenden çok daha büyük bir göç dalgasıyla karşılaştığını, ciddi açlık ve yoksulluğun yaşandığını kaydetti.

Çerkezlerin Balkanlar, Anadolu ve Suriye bölgelerine dağıldığını aktaran Kıbrıtay, Halep, Humus, Hama, Şam, Dera, Golan, Filistin ve Ürdün’de yeni yerleşim alanları kurduklarını belirtti.

Ürdün’de Amman’ın kuruluş sürecinde Çerkezlerin önemli rol oynadığını dile getiren Kıbrıtay, tarım ve hayvancılıkla bölgenin şehirleşmesine katkı sunduklarını ifade etti.

İsrail'in 1967’de Golan Tepeleri’ni işgal etmesiyle Çerkezler için ikinci büyük göç dalgasının yaşandığını söyleyen Kıbrıtay, Kuneytra’nın yoğun bombardıman altında kaldığını ve halkın büyük bölümünün bölgeyi terk etmek zorunda kaldığını anlattı.

Kıbrıtay, “Şehrin düştüğüne ilişkin açıklamalar, İsrail güçleri bölgeye girmeden önce yapıldı. Bu durum halk arasında büyük paniğe neden oldu.” diye konuştu.

İsrail’in Golan’daki köyleri ve tarım alanlarını tahrip ettiğini aktaran Kıbrıtay, Kuneytra’nın büyük ölçüde yok edildiğini söyledi.

Suriye'de 2011 sonrası başlayan iç savaşın da yeni bir göç dalgası oluşturduğunu hatırlatan Kıbrıtay, Suriye’deki savaş nedeniyle Çerkezler Türkiye, Avrupa, Amerika ve farklı ülkelere göç etti bugün yaklaşık 50 ülkede Çerkez diasporası var ifadelerini kullandı.

-Çerkezce yok olma riskiyle karşı karşıya

Askerlik yıllarında çok sayıda belge topladığını belirten Kıbrıtay, Çerkez sürgünü, Abhazya savaşı, Balkanlar’daki Çerkezler, Golan’daki yıkım ve Osmanlı iskan politikaları üzerine araştırmalar yaptığını kaydetti.

Geçmişte siyasi nedenlerle Çerkez sürgünü ve katliamı konusunun açık şekilde konuşulamadığını dile getiren Kıbrıtay, Suriye’de Çerkez dilinin ise giderek zayıfladığına dikkati çekti.

Genç kuşakların büyük ölçüde Arapça konuştuğunu belirten Kıbrıtay, Çerkezce bugün daha çok yaşlı nesiller arasında yaşıyor. Eğitim olmadığı için dil kaybolma riskiyle karşı karşıya. dedi.

Suriyeli Çerkez yazar Adnan Muhammed Mustafa Kıbrıtay, bugün Kuzey Kafkasya’da az sayıda Çerkez kaldığını, milyonlarca kişinin ise Türkiye, Ürdün, Suriye, Filistin, Mısır ve dünyanın farklı ülkelerinde diasporada yaşamını sürdürdüğünü kaydetti.

Her yıl 21 Mayıs’ta anılan Çerkez Yas Günü'ne de değinen Kıbrıtay, bu tarihin 1864’te Rusya’nın Çerkezlere karşı zafer ilan ettiği ve sürgün sürecinin simgesi haline geldiğini söyledi.

Suriye’deki Çerkezlerin bu günü geçen yıl ilk kez Şam’daki Emevi Meydanı’nda açık şekilde andığını aktaran Kıbrıtay, etkinliklerde Çerkez bayraklarının taşındığını ve konuşmalar yapıldığını hatırlattı.